Cmentarz na Pęksowym Brzyzku

Cmentarz na Pęksowym Brzyzku

Będą z w Zakopanem warto na chwilę oddać się zadumie i pomyśleć o tych, którzy stworzyli podwaliny pod kulturę Podhala. Najlepiej uczynić to w miejscu, gdzie spoczywają – na cmentarzu przy Pęksowym Brzyzku.

Ta najstarsza w Zakopanem nekropolia powstała w 1850 roku. Założył ją ks. Józef Stolarczyk. Wcześniej mieszkańców Zakopanego chowano w Chochołowie oraz w Poroninie. W XIX wieku wybudowano tu kapliczkę Gąsieniców a wokół niej, grzebano zmarłych sporadycznie (zgodnie z testamentem Pawła Gąsienicy).

Stary cmentarz powstał nad stromym brzegiem potoku (tzw. brzyzku), na gruncie ofiarowanym przez Jana Pęksę (stąd nazwa Pęksowy Brzyzek). Od 1889 roku miejsce to nabrało szczególnego znaczenia. W wówczas to pochowano tutaj Tytusa Chałubińśkiego. Pęksowy Brzyzek przestał być zwykłym cmentarzem a stał się nekropolią zasłużonych i jedną z najważniejszych w Polsce. Grzebano tu taterników, artystów, ludzi zasłużonych dla Podhala, gruźlików zmarłych pod Giewontem.

W 1931 roku wojewoda krakowski uznał cmentarz za zabytek kultury. Od tej pory każdemu pochówkowi musiała towarzyszyć zgoda konserwatora zabytków. W okresie II wojny zlikwidowano ¼ cmentarza na rzecz poprowadzenia w tym miejscu drogi do kolejki na Gubałówkę. Groby z tej części nekropolii ekshumowano i przeniesiono w inne jej części.

Dziś możemy tu podziwiać 320 grobów. Wśród nich znajdują się mogiły wspomnianego już Tytusa Chałubińskiego, Jana Krzeptowskiego Sabały, Józefa Stolarczyka, Władysława Orkana, czy Stanisława Ignacego Witkiewicza.

Kalendarz imprez « »