Tatrzański Park Narodowy

Tatrzański Park Narodowy

Tatrzański Park Narodowy (TPN) to najbardziej chyba znany rezerwat przyrody w naszym kraju.  Jest on jednym z 23 parków narodowych, utworzonych na terenie Polski. To miejsce niezwykłe – dziki i jednocześnie tak bardzo dostępny teren chroni przed zadeptaniem i zniszczeniem coś, co do tej  pory w zasadzie nie potrzebowało ochrony. Tutaj możemy nie tylko poczuć, czym jest spotkanie z dziką przyrodą, ale też nauczyć się, że bez naszej dobrej woli kolejne pokolenia nie będą miały możliwości jej podziwiania.

Tatrzański Park Narodowy to rezerwat, który przebiega po dwóch stronach granicy. Nasi południowi sąsiedzi, Słowacy maja również swój odpowiednik TPN-u, którym jest TANAP. Polski rezerwat powstał w 1954 roku jako odpowiedź na coraz większą świadomość zagrożeń, które niosła za sobą prężnie rozwijająca się w Tatrach turystyka. W zasadzie już od XIX wieku tłumy turystów coraz bardziej eksploatowały nie do końca wyznaczone szlaki i zadeptywały nie tylko roślinność, ale też mniejsze zwierzęta. Spłoszone i tak wypasem bydła i owiec świstaki i kozice były dodatkowo niepokojone przez piechurów. Wyginięcie groziło też między innymi niedźwiedziom i rysiom, na które urządzano często wielkie polowania. Nie było mowy o jakiejkolwiek ochronie gatunkowej, nie mówiąc już o świadomości tego, że spotkania ze zwierzętami mogą zakończyć się bezkrwawo dla jednej i drugiej strony.

Wzrastająca świadomość

Podhalańska medycyna ludowa również była czynnikiem nie wpływającym dobrze na faunę i florę tych terenów. O ile w średniowieczu to natura panowała w Tatrach a szkody poczynione przez człowieka szybko zostawały zaprawione, o tyle na początku XX wieku sytuacja zaczęła wymykać się spod kontroli. Nieustanne wycinanie drzew doprowadziło do katastrofalnej w skutkach powodzi już w XIX wieku.

Tak jak nie od razu Rzym zbudowano, tak też Tatrzański Park Narodowy nie wziął się z nikąd. Jego utworzenie poprzedziła inicjatywa Towarzystwa Tatrzańskiego. Przedsięwzięcie nie było jednak tak proste do zrealizowania, ponieważ rozparcelowana ziemia Podhala miała niezliczone ilości właścicieli. Każda zagroda, polana, łąka należała czasem do kilku a nawet kilkunastu gospodarzy. Pierwszym rezerwatem, jaki udało się utworzyć  była Hala Pyszna w górnej części Doliny Kościeliskiej. Już kilka lat później  udało się objąć ochroną całe Podhale. Dawny, alpejski charakter Tatr został uratowany.

Bogactwo biologicze

W TPN można spotkać wiele interesujących gatunków roślin i zwierząt. Niedźwiedzie, kozice, orły bieliki, świstaki – to zaledwie cześć z bogatej fauny, zasiedlającej stoki, hale i doliny. Z roślin warto zwrócić uwagę na goryczkę wiosenną, szarotkę, krokusa i kosodrzewinę.

Utworzenie Tatrzańskiego Parku Narodowego pozwoliło na wyznaczenie ogólnodostępnych szlaków turystycznych. Dzięki temu mogą się tu utrzymywać także miejscowości świadczące usługi noclegowe.  W naszym kraju największą z nich jest Zakopane. Nie mniejszą popularnością cieszy się w ostatnich latach Bukowina Tatrzańska, w której znajdują się Termy. Po Słowackiej stronie jednymi z najbardziej znanych miast są Poprad oraz Łomnica Tatrzańska.

Gość w park a przyroda u siebie

Przyjeżdżając do TPN-u należy pamiętać, że jesteśmy tu gośćmi. To przyroda jest tu gospodarzem i należy jej się z tego tytułu odpowiedni szacunek. Kto lekceważy góry i chodzi własnymi ścieżkami – najczęściej kończy jako klient GOPR-u lub nie wraca ze szlaku. Nie chcemy nikogo straszyć a jedynie uczulić na to, że raz zniszczonych Tatr nie wróci nam już nic.