Strzygi, upiory, dziwożony – czyli co się kryło w tatrzańskich gęstwinach?

Strzygi, upiory, dziwożony – czyli co się kryło w tatrzańskich gęstwinach?

Chociaż Podhale nie jest już regionem, w którym czas zatrzymał się kilkanaście lat temu (co bardziej można powiedzieć o Bieszczadach), to i tak niektóre wierzenia w nadprzyrodzone moce na długo zapadły w serca tamtejszych mieszkańców. Podhale to także kraina, na przykładzie której najlepiej widać jak chrześcijaństwo przenikało się z ludowymi wierzeniami i wcale ich nie wyparło.

Górale uchodzą za bardzo religijną część polskiego narodu – ba! – za najbardziej nawet religijną. Ale kiedy zapytać starszych mieszkańców Podtatrza o boginki, demony i rzucanie uroków – bez zająknięcia wskażą winowajców wszelkich szkód w gospodarstwie.

Tajemnicze bóstwa i stworzenia zamieszkiwały skaliste szczyty, ale też polany, źródła i lasy. Oczywiście – część z nich żyła na tyle blisko człowieka, by ingerować w jego życie. Do zagrażających zdrowiu i urodzajowi stworów można było zaliczyć m.in. mamuny, topielce, zmory, upiory, strzygi i strzygonie, wilkołaki, czy przypołudnice i dziwożony.

W świadomości społecznej górali funkcjonowały zarówno upiory mogące powodować nieurodzaj jak też tragiczne wypadki, po których dusza zabitego człowieka nie mogła znaleźć spokoju i ukojenia. Czym zjawy szkodziły ludziom? Odbierały krowom mleko, podrzucały matkom chore dzieci, zwodziły ze szlaków na bagniste tereny, powodowały obłęd, przynosiły nieurodzaj. Do odprawiania uroków zabierali się najczęściej bacowie, doskonale, podobno, władający tą sztuką. W podstawowym zestawie akcesoriów do odpędzania zła znajdowały się oczywiście: krzyż i poświęcone zioła.

Oczywiście dzisiaj wszystkie te stwory funkcjonują jedynie w folklorze. Można usłyszeć o nich np. podczas „Sabałowych Bajań” – imprezy promującej kulturę Podhala. Cykl spotkań odbywa się w różnych miejscowościach Podhala, m.in. w Bukowinie Tatrzańskiej.

Pomimo XXI wieku – nie warto zapominać o tych wszystkich stworach i wierzeniach, które przecież tworzą niezwykły i magiczny świat, będący częścią historii jednego z najpiękniejszych regionów Polski.

Kategoria: W regionalnym stylu

Kalendarz imprez « »