Co góralom w duszy gra, czyli kilka słów o tańcu zbójnickim i nie tylko

Co góralom w duszy gra, czyli kilka słów o tańcu zbójnickim i nie tylko

Taniec góralski to jeden z nieodłącznych elementów podhalańskiej kultury. Wywodzi się ze zwyczajów pasterzy wołoskich i jest tak zróżnicowany i bogaty jak sama góralska kultura. Każdy góral muzykę ma we krwi i tańczy tak, jak czuje. Taniec góralski to prawdziwa sztuka, której sedno tkwi w zatraceniu się w rytmie i melodii.

Charakterystyka

Taniec góralski różni się od innych tańców wieloma rzeczami – przede wszystkim partnerka pełni w nim podrzędną rolę. To mężczyzna, jego kroki, figury i sposób poruszania się gra tutaj pierwsze skrzypce. Taki stan rzeczy ma swoje uzasadnienie w przeszłości. Nawet najstarsze przedstawienia tańczących górali ukazują skaczącego wysoko harnasia, któremu na dudach przygrywa zbójnik. Taniec góralski miał zatem na celu ukazanie siły i zręczności tancerza. Był to taniec godowy, mające olśnić partnerkę i zapewnić ją o zaletach wybranka. Choć dzisiaj wykształciły się, poza zbójnickim, także inne rodzaje tańca góralskiego, to kobieta nadal pozostaje w nim jedynie ozdobą.

Jak to wygląda?

Każdy taniec zaczyna się przyśpiewką lub stosownym do okazji kupletem. Następnie tancerz podaje kapeli nutę, na którą chciałby tańczyć a inny chłopiec przyprowadza mu partnerkę. Następuje zwyrtanie, czyli kilka podskoków pod ręką zwyrtającego, po których zwyrtający kłania się, a na jego miejsce zajmuje tancerz.

Tańczy się do różnych figur. Kiedy wykonawca jest kiepskim śpiewakiem lub brakuje mu pomysłu na figury – podaje kapeli po dwa lub cztery kroki, z których następnie tworzy figury. Z reguły to początek daje mu największą możliwość wykazania się przed partnerką. Niekiedy też zdarza się, że podczas tańca na środek wybiega inny góral i prosi o możliwość przetańczenia kilku figur z partnerką. Każdy utwór musi zostać zakończony przyklęknięciem na jedno kolano, ukłonem kapeluszem i podziękowaniem górala za taniec.

Taniec góralski bywa także przerywany „niegóralskimi” nutami. Dodaje się wówczas do niego elementy polki, walczyka lub czardasza.

Zbójnicki

Najbardziej znanym tańcem pozostaje jednak zbójnicki, który składa się z 6-10 figur i rozpoczyna się efektowym przemarszem. Później tancerze wychodzą na środek i formują okrąg. Następuje przyśpiewka podana przez głównego tancerza. Taniec zbójnicki składa się z głębokich przysiadów, podskoków z wyrzucaniem nóg do przodu i krzesania, czyli wyklaskiwania rękami po stopach. Nieodłącznym elementem jest też fechtunek ciupagami. Osnowę tańca zbójnickiego stanowią marsze w okręgu będące jednocześnie chwilą odpoczynku dla górali. Dawnej zbójnicki był tańcem wysoce indywidualnym. Wraz z jego wejściem na scenę ta indywidualność została zatracona i poddana musztrze. Zmieniło to również liczbę tancerzy i wpłynęło na konieczność zagospodarowania całej sceny. Pokazy tańców góralskich możecie zobaczyć m.in. w Bukowinie Tatrzańskiej i Zakopanem, podczas licznych imprez folklorystycznych.

Elementy niezmienionego, zbójnickiego tańca, przepełnionego indywidualizmem można jeszcze spotkać na rodzinnych podhalańskich imprezach, takich jak wesele, czy chrzciny.

Kategoria: W regionalnym stylu

Kalendarz imprez « »